خشم پنهان

آدمی در طی ساعات شبانه روز متناسب با شرایط وموقعیت هایش هیجانات و احساسات متفاوتی را تجربه می کند. برخی از این هیجانات واحساسات خوشایند و برخی ناخوشایند و حتی میزان آنها نیز متفاوت هستند

در این بین ما برای دوری از درد ناشی از هیجانات منفی و چالش های زندگی از راهکارهای متفاوتی استفاده می کنیم .این راه کارها یا به تعبیر ی شیوه های مقابله ای ، در دوران کودکی شکل می گیرد و در ادامه تبدیل به یک الگوی ارتباطی با دنیای بیرون خواهد شد. عمده هدف شیوه های مقابله ای حفاظت روانی از فرد است که گاه به صورت ناخودآگاه اتفاق می افتد. در این بین آنچه حائز اهمیت است نوع و شیوه مقابله ای است که افراد به کار می گیرند؛ آیا راهکار به کار گرفته سازگارانه است و یا ناسازگارانه!! درواقع شیوه های مقابله ای ما به دو دسته تقسیم می شود :

1-    شیوه سازگارانه

2-    شیوه ناسازگارانه

یکی از شیوه های ناسازگارانه ،مقابله ناصحیح وناکارآمد با احساس طبیعی خشم است.خشم در ذات بشر و تمام موجودات است. همه موجودات خشم را بروز می‌دهند. در تست‌های آزمایشگاهی حیواناتی که به خاطر استرس به دیگران حمله‌ور می‌شوند، از حیواناتی که خشم خود را کنترل می‌کنند سالم‌تر هستند.

هر کسی متناسب با شخصیتش میزانی از خشم را نشان می‌دهد؛ ممکن است آن را کنترل کنید و زود به حالت عادی برگردد، ممکن است واکنش کمی نشان دهد یا به راحتی خشم ‌ وی را وارد میدان جنگ کند.

یک از روان شناسان از خشم‌های پنهان به عنوان احساسات قدرتمند پرده‌برداری کرده‌است.

افسردگی یک خشم پنهان است

در تمام انواع افسردگی خشمی پنهان است. یک از روان شناسان در نظریه خود بیان می کند افسردگی را خشم بروز یافته می‌داند.. بزرگ‌ترین نشانه‌ای که می توان متوجه شد که مشکلات فرد افسرده مرتبط با خشم است یا نه ، این است که بفهمیم آیا او فردی خود تخریب است؟ فردی را در نظر بگیرید که بیش از یک سال است کاری ندارد و به جای جست‌وجوی یک کار تازه به دنبال گرفتن وام‌های تازه و خریدن لباس و درمان‌های گران قیمت است.در حالی که هیچ کدام از این کارها حتی قدمی او را به خواسته‌هایش نزدیک نمی‌کند. چنین انتخاب‌های خودتخریبی، بیانگر آن هستند که این فرد نمی‌تواند آنچه را باعث ناراحتی‌اش است بیان کند.

آرامش دروغین

ممکن است فردی را بشناسید. شاید هم خودتان چنین فردی باشید؛ فردی که فکر می‌کند خیلی با روحیه است. هرچند یک هفته کاری وحشتناک بد داشته ، جر وبحث شدیدی با همسرش داشته اما در مهمانی لباس خیلی عالی می‌پوشد، می‌خندد و به گونه ای رفتار می کند که همه پیز بر وفق مراد اوست . البته اگر بتوانیم لحظات ناخوشایند را تبدیل به لحظات خوب کنیم خوب است .اما آنچه مخرب است پنهان نمودن احساس خشمی که طبیعی است وبایستی به شکل مناسب بروز کند ودر وجود ما تله انبار نشود.

مهربانی اغراق شده

یکی از شکل‌های بسیار پنهان خشم ،مهربانی شدید است. یک نمونه بسیار رایج این نوع مهربانی ناشی از خشم فردی است که د رارتباطش با همسر ،مانند یک ماشین خودکار تمام امور خانواده را برعهده می گیرد و انتظار هیچ گونه محبت و قدردانی ندارد. در واقع او این کار را از روی مهربانی نمی‌کند بلکه این یک نوع بیان خشم پنهان است.

خرده‌گیری‌های دائمی و خشم پنهان

یکی دیگر از شیوه های ناصحیح ارائه خشم، تصحیح دائمی دیگران است. مثل شوهری که رخت های شسته شده را از ماشین لباسشویی درآورده وروی طناب پهن می کند ولی خانم دوباره آن را پهن می کند تا به همسرش نشان بدهد که این کار را درست انجام نداده است.. در حالی که شریکش فقط روش متفاوتی دارد نه اینکه اشتباه می‌کند.

این رفتارها ، رفتارهایی خصمانه هستند. این یک بازی است و یک پرخاشگری غیرمستقیم است. در این حالت فرد پرخاشگر نمی‌خواهد چیز درستی را یاد بدهد یا «بگذار نشانت بدهم که چطور این کار را انجام بدهی» او در اصل می‌گوید: "احمق! بذار به تو نشان بدهم که چطور باید این کار را بکنی."

سه چیز است که انسان‌ها و حیوانات را تحریک می‌کنند ،شهوت، ترس و خشم باعث می‌شوند تا ضربان قلب انسان تندتر شود، هضم غذا آرام‌تر شود و فشار خون بالاتر برود، در حالی که هر سه این موارد به هم مرتبط هستند. فردی که دائما به خودش می‌گوید: «همسر باید به نیازهای من توجه کند» یا «همسرم باید بیشتر به خودش برسد» در واقع در حال ابراز خشم است: این خشم به خاطر فکر کردن به «بایدها» است.

فواید ابراز خشم

باید بگوییم خشم باعث درد است. هرچند که بخواهیم درد را درمان کنیم، اما عامل آن همچنان باقی است و این خشم است که ریشه داده و باعث آزار و ناراحتی استبه عنوان مهم‌ترین قدم، تمام متخصصان پیشنهاد می‌دهند درباره آنچه باعث خشم‌تان می‌شود حرف بزنید. بهتر است با کسی حرف بزنید که باعث ناراحتی و خشم‌تان شده است. این اتفاق البته فقط در شرایطی امکان پذیر است که بستر مناسبی برای مذاکره و صحبت وجود داشته باشد. متاسفانه گاهی خیلی از ما چنین امکان و فرصتی را ندرایم اما روان‌شناس‌ها می‌گویند وقتی نمی‌توانید با شخص مورد نظر روبه رو شوید یا موقعیت آزاردهنده را تغییر بدهید، با تمرین خشم را کاهش دهید. یک تمرین خوب مدیتیشن است. انسان‌ها تنها موجودات خشمگین نیستند. اما ما تنها موجوداتی هستیم که با شناخت خشم و بررسی آن و تلاش برای کنار آمدن با آن اثراتش را کاهش می‌دهیم.

هرگونه هیجان برای‌ ما پیامی دارد، و این پیامی مهم است. خشم باعث می‌شود ضربان قلب‌مان تندتر شود و کف دست‌مان عرق کند. باعث می‌شود احساس ترس و اضطراب کنیم.

در بیش‌تر جوامع امروزی، آدم‌ها بر اساس "‌اصل لذت و آرامش‌” زندگی می‌کنند انسان به طور غریزی به دنبال احساسات و تجربیات مثبت است و از درد دوری می‌کند. اگر از تجربه‌ کردن یک احساس خوش‌مان نمی‌آید، سعی می‌کنیم از آن خلاص شویم. این حسِ نیاز شدید به فرو بردنخشمیا فوران آن به شکل ابراز خشم شدید به هیچ وجه برای‌مان خوب نیست.

بیش‌تر آدم‌ها عصبانیت را در سطوح مختلف ناراحت‌کننده و ناخوشایند می‌دانند: علاوه بر حس جسمانی ناخوشایند که به دلیل عصبانیت خودمان تجربه می‌کنیم، خشم دیگران نیز باعث آزردگی‌مان می‌شود. گاهی اوقات فکر می‌کنیم آدم‌های دیگر از ما عصبانی هستند، با این‌که حتی هیچ نشانی از عصبانیت وجود ندارد. اگر شخصی واقعا از ما عصبانی باشد، بعضی وقت‌ها برای آن‌که ناراحتی‌مان را تسکین دهیم یا تهدید را خنثی کنیم، به خودمان دروغ می‌گوییم، یا خودمان را فریب می‌دهیم، یا حتی به کارهایی بدتر دست می‌زنیم.

خشمدرون خودمان نیز می‌تواند عذاب‌آور و ناراحت‌کننده باشد. بعضی وقت‌ها نسبت به فرزندان‌مان آن‌چنان احساس عصبانیت می‌کنیم که برای ‌ما ناراحت‌کننده است و باعث می‌شود به کاری دست بزنیم که بعد از آن احساس گناه کنیم. گاهی وقت‌ها عصبانیت آن‌قدر عذاب‌آور است که به شکلی باورنکردنی کنار آمدن با این احساس برای‌مان دشوار است برای آن‌که بتوانیم حواس‌مان را متمرکز کنیم و عوامل انحرافی را از خود دور کنیم، باید احساسات و هیجان‌های‌مان را بررسی کنیم، و دریابیم که این خشم چه حقایقی را می‌توانید برای‌مان آشکار کند؟

با وجود این، احساسخشمتجربه‌ای بسیار مهم است و می‌تواند حقایقی فراوان از احوالات‌مان را آشکار کند، از این رو نباید آن را پس زد یا پنهان کرد.

در ادامه چهار دلیل ارائه می‌شود که چرا ناراحتی هیجانی مفید است:

۱. خشم کمک‌ می‌کند نیازهای‌ ما برآورده شود.

چگونه می‌توانید به نیازهای‌تان پی ببرید. به خشم‌تان گوش دهید. وقتی پس از یک روز طولانی و سخت از سر کار به خانه بر می گردید و همسرتان که یک روز آرام را سپری کرده است از شما می‌خواهد برای خانه خرید کنید و شام بپزید، اگر در این هنگام، احساس می‌کنید درون‌تان آتشی افروخته شده است، نشان می‌دهد بیش از حد به خودتان فشار می‌آورید و کم‌تر به خود می‌رسید و لازم است همسرتان در این مورد به شما کمک کند.

2-    خشم کمک می کند حد و مرزتان را بشناسید.

آیا هر وقت که پدر و مادرتان را می‌بینید، از ترس آن‌که مدام از شما بپرسند چه وقت به دنبال شغلی بهتر می‌شد، عروسی زیبا برای‌شان می‌آورید، بچه‌دار می‌شوید، یا صاحب فرزند دوم می‌شوید، احساس می‌کنید دل‌تان به هم می‌پیچد؟ این مسئله به خوبی نشان می‌دهد شما باید در موارد مختلف حد و مرز تعیین کنید. زمان آن رسیده است که به والدین خود درکمال احترام تصمیم های بزرگتان و زما آن را اعلام کنید تا تکرار سوال ها موجب خشم شما نگردد.

3-    خشم کمک می کند کارها را تا انتها انجام دهید.

آیا از این‌ مسئله ناراحت هستید که رئیس‌تان هیچ‌وقت سخت‌کوشی‌تان را تحسین نمی‌کند؟ از این خشم و عصبانیت استفاده کنید تا شما را به سمت شغلی رضایت‌بخش و ارزشمندتر سوق دهد.

4-    خشم روابط را مستحکم می کند.

یکی از بدترین برخوردهایی که می تواند مخرب باشد این است که بعضی از افراد بیان می کنند که "من هیچ‌وقت با همسرم مشاجره نمی‌کنم.‌” این رفتار اصلا خوب نیست زیرا خشم و عصبانیت رابطه‌ را مستحکم‌تر می‌کند.

از طریق همین مشاجرات و اختلافات می‌توانید طرف مقابل‌تان را حقیقتا بشناسید، و نیازها و حد و مرزهای‌شان را متوجه شوید. برابری و عدالت در یک رابطه به این معنا است که باید کارها را با یکدیگر انجام دهید، با یکدیگر

مصالحه کنید و مسائل را از دیدگاه یکدیگر نیز بشناسید.


وقتی ازخشمخودتان یا عصبانیت دیگران می‌ترسید، دچار رکود و انفعال می‌شوید از آدم‌ها و تجربه‌هایی که باعث ایجاد هیجان‌های نامطلوب و ناخوشایند می‌شوند، دوری می‌کنید.

بنابراین تا وقتی که یاد نگیریم چگونه مدبرانه با خشم خود کنار بیاییم و به آن گوش فرا ندهیم، هم‌چنان این احساس باعث ناراحتی‌تان می‌شود و هرگز نمی‌توانیم از مزایای‌اش بهره‌مند شویم. و این‌گونه، فواید این هیجان مفید و فوق‌العاده را از بین می‌بریم

شما اینجا هستید: خانه آموزش آموزش گروه هدف خشم پنهان