مهارت مدیریت تعارضات زندگی مشترک

ازدواج یکی ازبنیادهای تقریبا جهان شمول بشری است وهیچ بنیانی این چنین صمیمانه زندگی افراد بشر را تحت تاثیر قرارنداده است.

یکی از باورهای رایج در بین بسیاری از افراد این است که با امضای قرارداد ازدواج و عقد نامه ،موضوع ازدواج پایان می یابد درحالیکه ازدواج یک جریان سیال و پویا است .یک قرارداد اجتماعی صرف نیست بلکه رابطه ای است که به سوی آینده در حال حرکت است. ازدواج پایه ای برای نهاد خانواده است که در آن دو نفر تمام عمرخود را در کنار یکدیگر زندگی می کنند.

 بسیاری از افراد در مراحلی اززندگی شان وارد روابط زناشویی صمیمانه ای می شوند .در اکثر کشورهای جهان بیش از 90 درصد جمعیت تا سن 50 سالگی ازدواج می کنند. حتی در بین آنهایی که ازدواج نمی کنند بسیاری درگیر روابط شبه ازدواج می شوند. صرفنظر ازاینکه زوجین به طور رسمی ازدواج کرده باشند یا خیر ،انتظاراتی از روابط زناشویی وجود دارد. گاهی این انتظارات در سطح بالایی قرار دارند و جای تعجب نیست که بسیاری از این انتظارات برآورده نشود. برآورده نشدن انتظارات تعارضاتی بین زوجین ایجاد می کند که شاخص عمده آن طلاق است.

طلاق تنها آن بخش از تعارضات زناشویی را که به مراجع قضایی ارجاع و به جدایی زوجین منجر شده اند، نشان می هد. بدیهی است که تعارض در خانواده ها تنها به مواردی که به طلاق می انجامد، محدود نمیشود. پژوهش ها نشان می دهند اکثریت قریب به اتفاق زوجین )بیش از 95درصد( کم و بیش با مسئلۀ تعارضات زناشویی دست به گریبان اند . اما تعارضات زناشویی همۀ خانواده ها را به یک شکل و اندازه درگیر نمیکند. به عبارت بهتر نوع و شدت این تعارضات در بین خانواده ها متفاوت است.

در واقع بروز تعارضات در روابط انسانی امری رایج و اجتناب ناپذیر است. تعارض پدیده ای که به موازات عشق در ارتباط زناشویی به وجود می آید وامری غیرقابل اجتناب است. تعارض زمانی پیش می آید که اعمال یک فرد با اعمال فرد دیگر تداخل پیدا می کند ،همچنان که دو نفر به یکدیگر نزدیک تر می شوند نیروی تعارض افزایش پیدا می کند.

تعارض هنگامي رخ مي دهد كه چيزي براي شخصی رضايت فراهم كرده، در حالي كه همان چيز براي ديگري محروميت را به دنبال داشته است . بنابراین به صورت مدون می توان تعارض را این چنین تعریف کرد:

عدم توافق و مخالفت دو فرد با يكديگر، ناسازگاري در نظرات ، اهداف و رفتاري كه درجهت مخالفت با ديگري صورت مي‌گيرد و همچنين ستيزه‌اي بين افراد دراثر منافع ناهمسو و اختلاف در اهداف و ادراكات مختلف.

روان شناسان خانواده تعارض را ناشي از هر نوع تنازع بر سر تصاحب پايگاه و منابع قدرت در بين زو جها مي دانند و دو نوع تعارض را در روابط زناشويي مطرح می کنند:

.

انواع تعارض

1- تعارض سازنده

2- تعارض مخرب

در تعارض سازنده تمركز بر حل مسأله است و در آن نزديكي، احترام مثبت، اعتمادبه يكديگر وجود دارد و اندكي هيجان منفي و پاسخ كلامي بين زوج ها وجود دارد.

در تعارض مخرب زوج ها همديگر را به جاي مشكل مورد حمله قرار مي دهند. در اين تعارض از طريق سرزنش و انتقاد، هر يك سعي دارند ديگري را تحت نفوذ خود در آورد واظهارنظرهاي بسيار منفي عليه يكديگر به كار ببرند كه در اين حالت ارتباط درستي بين آنها برقرار نمي شود.

همسرانی که دچار تعارض می شوند ، درواقع زوجینی هستند که چیزي را که یکی میخواهد، دیگري نمیخواهد. هرگاه این تعارض به صورت تعارض مخرب درآید رنجش وخصومت موجود ، نسبت به شخص مخاطب، باعث کاهش اعتماد ، اطمینان ، دوستی ، همکاري و صمیمیت آنها میشود. چنین وضعیتی میتواند، همسران را به بروز رفتارهایی ، وادار کند که نوعی بازي روان شناختی مخرب است که باید آن را شناخت و با رفتارهاي مناسب اصلاح کرد.

علل ایجاد کننده تعارض

پژوهشها نشان میدهند که تعارضهاي زناشویی در ارتباط با هفت عامل ،بروز میکنند که این عوامل عبارتند از:

1- کاهش همکاري،

2- کاهش رابطه جنسی ،

3- افزایش واکنشهاي هیجانی،

4- روي آوردن به فرزند براي کسب حمایت او درمقابل همسر،

5- کاهش رابطه خانوادگی با خانواده همسر و دوستان،

6- افزایش رابطه فردي با خویشاوندان خود

7- و جدا کردن امور مالی از یکدیگر

ارزیابی میزان تعارض

قبل از اینکه به ادامه بحث بپرازیم شما خواننده عزیز سعی کنید به سوالات زیر پاسخ دهید و به هریک از سوالات بین یک تا 10 نمره دهید :

موضوع

 

1- با همدیگر نرم ومهربان هستیم

2- زمان هایی را با یکدیگر می گذرانیم و از گفتگو با یکدیگر لذت می بریم.

3- از کارها وحمایت های یکدیگر تشکر وقدردانی می کنیم.

4- با خویشاوندان خود و همسرم رابطه برقرار می کنیم.

5- درآمدهایمان به صورت مشترک در خانه هزینه می شود و هرکدام سهم مشخصی برای کارهای فردی وشخصی در نظر می گیریم.

6- هیچگاه از فرزندان برای مقابله با همسرم استفاده نمی کنیم.

7- رابطه جنسی خوبی داریم.

8- سعی می کنیم از کنار مشکلاتی که قابل حل نیست بگذریم و را بر مسائل قابل حل تمرکز کنیم.

9- با همفکری یکدیگر تصمیم می گیریم.

10 -با احترام با یکدیگر صحبت می کنیم

حال که به هریک از سوالات نمره متناسب با وضعیت خود را اختصاص دادید نمرات سوالات را با یکدیگر جمع نمایید.

توجه کنید این پرسشنامه نمره قبولی و رد ندارد. بلکه به نمره ای که کسب کردید دقت نمایید.

اگرجمع نمره شما بین 10 تا سی است نشانه میزان تعارض بالا بین شما وهمسرتان می باشدکه توصیه می شود به متخصص خانواده ویک درمانگر مراجعه نمایید.

نمره بین 30 تا 50 بیانگر این است که مشکلات وتعارضاتی وجود دارد وقبل از اینکه به وضعیت وخیمی کشانده شود لازم است مداخلات مناسبی صورت گیرد . به توصیه های پایانی این مقاله توجه خاص نموده وتا حد امکان به ان عمل نمایید.

نمره بین 50 تا 100 نشانگر این است که تعارضات وجود ندارد و یا به صورت سازنده وجود دارد.

پیامدهای مخرب تعارض

تعارض بین اعضای خانواده به وحدت ویکپارچگی آن ضربه می زند.شدت تعارض موجب بروز نفاق و پرخاشگری وستیزه جویی و سرانجام اضمحلال وزوال خانواده می گردد.کانون خانواده ای که براثر تعارض ،نفاق وجدال بین زن وشوهر آشفته است آثارمخربی در حیات کودکی فرزندان وخانواده به جای می گذارد.این اثرات می تواند به صورت عصیان وسرکشی از مقررات اجتماعی بروز کند. با افزایش تعارض در ارتباط های زوجی ،ناسازگاری افزایش یافته ،نارضایتی بیشتری حاصل می شود. به علاوه این مشکلات مقدمه ای برای طلاق است.

بروز افسردگی – ناسازگاری وپرخاشگری درکودکان و نوجوانان- اختلالات اضطرابی – اختلالات خوردن – اعتیاد به مواد مخدر والکل را از پیامدهای تعارضات زناشویی است.

بروز برخی بیماریهای خاص مانند سرطان، بیماریهای قلبی و دردهای مزمن، تغییر در عملکرد سیستم ایمنی بدن، غدد و متابولیسم ،قلب و عروق ،فرزندپروری ضعیفتر کودکان ،افزایش احتمال بروز تضاد والدین و فرزندان و خواهرها و برادرها و تزلزل استحکام خانواده و به تبع آن استحکام جامعه و نظام اجتماعی از عوارض مخرب تعارضات زناشویی است.

شیوه های مقابله

همه ما در زندگی با چالشها و مشکلات مواجه میشویم، با این حال هر کس به شیوه خاص به مسائل پاسخ میدهد . افرادي که با موفقیت با چالشها وتعارضات مقابله میکنند از مهارتهای زیر برخوردارند:

1- انعطاف پذیري 2- دوراندیشی 3- منطقی بودن.4- مذاکره 5- حل مسئله

انعطاف پذیری یعنی سازگار بودن افکار و رفتار با تغییرات محیط و موقعیت ها به حساب می آید .افراد انعطاف پذیر ،نرم خو هستند و وقتی موقعیت های شگفت آور بروز می کنند قادر هستند به هرسو خمیدگی پیدا کنند .افرادی که ظرفیت بالایی در زمینه ی انعطاف پذیری دارند ممکن است حتی با شاخسار درخت بید مقایسه شوند. ریشه های عمیق داشتن باعث قدرتمندی و انعطاف پذیری را به همراه دارد.

تدبیر و دور اندیشی از ویژگی های انسان های موفق است .این ویژگی ،ضامن شفاف شدن ابهام های آینده است وتصمیمات آتی را رقم می زند.افراد دور اندیش در مقایسه با دیگران ،تصویری شفاف تر از مسائل ،رفتارها ،واکنش ها ورویدادها دارند.بهره مندی از زوایه ای روشن و کم ابهام ،با استفاده از تدبیر و جامع نگری شدنی است..

نقطه مقابل منطقی بودن احساساتی بودن وزود رنجی و افکاری است که با دنیای واقعی همسو نیست.برای روشن ترشدن این مورد به مطالب جدول زیر توجه کنید:

روز تولد سامان است و همسرش برای وی تدارکاتی آماده کرده است.اما سامان به دلیل مسئله پیش بینی نشده ای در محل کارش دیروقت به منزل می رسد.

  افکار غیر منطقی واحساسی                                                                       افکار جدید و چالش انگیز   ( افکار منطقی )

شام خراب خواهدشد .این درست است.       او کدام جهنمی است شام خراب خواهد شد.                                                                      
ممکن است اما احتمالا این طور نیست.نگران                                                                                               شدن در باره بعضی چیزها مفید نیست ممکن است او تصادف کرده باشد.مجروح شده باشد               این روز خاص تباه شد
شام آنطور که برنامه ریزی کردم عملی نشد اما ممکن است دوباره بتوانیم کار مشترکی را با هم انجام دهیم. .به نظر می رسه هیچ کار مشترکی را به درستی انجام نمی دهیم.
او با همکاران و دوستانش به خاطر روز تولدش بیرون رفته   اما دلیل نمیشه که به من بی توجه است. بهتر بود به من م یگفت که دیر به خانه می آید. او با همکارانش بیرون رفته و توجهی به من                     نداره
.         سال های پیش که براش جشن می گرفتم سر وقت میامد حالا امسال اینجوری شده . دیگه هیچ وقت براش جشن تولد نمی گیرم او قدر نشناس است    

 

 

همانگونه که در جدول ملاحظه نمودید در یک موقعیت چالش برانگیز می تواند هم افکار احساسی وناکارآمد برما چیره شود وهم افکار منطقی. بنابراین برای کنترل موقعیت های که تعارض و چالش وجود دارد غالب شدن افکار منطقی می تواند از وخامت موقعیت کم نماید و ما را درجهت ارتباط بهترو کاهش تعارض سوق دهد.

علاوه بر رعایت موارد فوق توصیه های زیر نیز میتواند در ایجاد روابط آرامبخش و کاهش تعارضات مخرب کمک کننده باشد وحتی در شرایط تعارضات شدید بستر مناسبی جهت حل آنها فراهم نماید.

افزایش مثبت بودن در تعاملات روزانه

یک عامل مهم در در رویکردهای زوج درمانی ، تشویق رفتارهای مثبتی است که صمیمیت را برمی انگیزد و افزایش می دهد.رفتارهای روزانه کوچکی که بین همسران اتفاق می افتد عامل اساسی صمیمیت هستند.جدول زیر فهرستی از بعضی از رفتارهای مهم روزانه آمده است که به رضایت از ارتباط منتهی می شود.

انواع رفتارها

عاطفه

مثال ها :

  1. گفتن دوستت دارم
  2. در آغوش گرفتن و بوسیدن
  3. لذت بردن از همراهی با همسر

احترام

مثال ها :

  1. گوش دادن به عقاید همسر
  2. بیان احترام با تحسین همسر
  3. بیان یا نشان دادن اعتماد به توانایی های همسر
  4. معرفی با غرور همسر به دیگران

حمایت و کمک

مثال ها :

  1. انجام دادن کار برای همسر
  2. شخص وقت خود را برای انجام کارها در اختیار همسربگذارد
  3. انجام دادن بعضی کارهایی که باعث حفظ وقت وانرژی همسر می شود

کیفیت زمان مشترک

مثال ها :

  1. صخبت کردن با یکدیگر به مدت یک ساعت یا بیشتر
  2. کار مشترک بر روی یک طرح
  3. رانندگی یا پیاده روی
  4. بیرون رفتن با یکدیگر
  5. صحبت در باره احساسات
شما اینجا هستید: خانه آموزش آموزش گروه هدف مهارت مدیریت تعارضات زندگی مشترک