تله های پنهان درخانواده واصلاح سبک های رفتاری (3)

 

5- تله شماره 5 «خواب و بيداري»

نوجوان‌ها بيدار ماندن را فوق‌العاده دوست دارند، برخلاف كودكي كه به فرمان مامان زود و سروقت مي‌رفتند و مي‌خوابيدند.حالا نيرويي از درون به آنها مي‌گويد بيدار بمان. براي بيدار ماندن دلايل و بهانه‌هاي پنهان و آشكار زيادي وجود دارد كه موضوع بحث اين مقاله نيست.

مساله‌ي ديگر اين است كه نوجوانان مي‌خواهند شب‌ها مستقل باشند و كسي كاري به كارشان نداشته باشد كه كي مي‌خوابند ولي صبح‌ها وابسته مي‌شوند و نمي‌توانند بيدار شوند!!

«بازي»شروع مي‌شود.والدين هميشه نگرانند كه او دير بيدار نشود و دير به مدرسه نرود و سرويس نرود و يا خودشان مي‌خواهند او را برسانند و بروند سركار و زندگي خودشان و هرروز و هرشب بحث و جدل كه «برو،بخواب، صبح بيدار نمي‌شوي، و...».

و صبح هم او را به زور بيدار مي‌كنند (البته بعضي‌ها زود بيدار مي‌شوند!)و... حالا بيدار شده، ولي وسايلش را گاهي خودش نمي‌تواند جمع و جور  كند و مادر يا پدر بايد كمك كنند و در همه حال مادر و پدر (بيشتر مادر) مسئول اصلي و متهم اصلي اين ماجراست، اگر كارها به خوبي پيش نرود كه اغلب پيش نمي‌رود!

بسياري از والدين از اين «بازي»ها و «تله»ها خسته شده‌اند، ولي ادامه مي‌دهند، چون از راز اين «بازي»ها و ضررهاي آن خبر ندارند پدر و مادرهايي كه متوجه خطر مي‌شوند، باز مي‌ترسند از اين بازي خارج شوند و بيداري و خواب را به نوجوان خود بسپارند، چون خود را مسئول عواقب آن مي‌دانند و بطور قطع معتقدند كه او نمي‌تواند خودش بيدار شود(اين اعتماد پدر و مادر عامل اساسي ادامه‌ي اين بازي و تله است!).

جالب است بدانيد كه اين اعتقاد قوي والدين، به ويژه مادرها اساساً واقعيت ندارد و خلاف آن واقعي است. يعني نوجوان مي‌تواند به بهترين شكلي از خواب بيدار شود، چون ساعت بيولوژيك بدن (در صورت عدم مداخله‌ي والدين) مي‌تواند با ساعت كيهاني هماهنگ شود و نوجوان استقلال خود را به دست آورد و به اعتماد به نفس بيشتري برسد و كل خانواده از اين بازي رها شوند.همچنان كه در اين 10 ساله‌ي اخير كه من اين طرح را به خانواده‌ها در مدارس مختلف پيشنهاد كرده‌ام، كساني كه دقيقاً طرح را باور كردند و به خوبي هم آن را اجرا كردند، همه بدون استثنا موفق شده‌اند... آن‌ها كه موفق نمي‌شوند يا روش جديد را درست اجرا نمي‌كنند و يا دست از باورهاي غير واقعي خود بر نمي‌دارند و يا به اين بازي و عوارض منفي آن نياز دارند.مشغول بودن، احساس مسئوليت و مفيد بودن و رفع نگراني‌هاي دروني (هرچند غير واقعي‌اند)...

از جمله تقويت كننده‌هاي اين روش نادرست و انرژي بر هستند.

6- تله شماره 6 «درگيري با برادر و خواهر»:

يك تله واقعي و جالب و بسيار رايج در اكثر خانواده‌ها.

اصل‌ها و عقايد والدين: دعوا خوب نيست، دعوا نكنيد. بس كنيد، سرسام گرفتيم. كشتي اين بچه رو، ولش كن. پسر جان تو بزرگ شدي، رعايت خواهر كوچكترت رو بكن، گناه داره!  با هم دوست باشيد!  اين قدر سرو صدا نكنيد و اين حرف‌هاي بد را نزنيد ، آبروي ما رفت.

والدين علاوه بر اين‌كه دعواي بچه‌ها را بسيار بد مي‌دانند و آن را نشانه ناكامي‌خودشان در تربيت فرزند به حساب مي‌آورند،نگرانند نكند بچه‌ها بلايي سر خودشان بياورند كه جبران ناپذير باشد. واقعاً هم حق دارند، اما ... اين بازي علي‌رغم دخالت والدين و منع و تهديد و تذكر و ... آن‌ها آن‌قدر ادامه مي‌يابد تا به يك تله جالب و لذت‌بخش  تبديل شود!

مي‌پرسيد آخه چرا؟براي اين كه بچه‌ها به تنوع،هيجان و درگيركردن و حرص دادن والدين شديداً نياز دارند و اين «بازي» به طور طبيعي براي بچه‌ها مفيد مي‌باشد، ولي دخالت والدين آن را به «تله» تبديل مي‌كند.

من از بسياري از پدر و مادرها پرسيده‌ام و آن‌ها هم تاييد كرده‌اند و شما هم به احتمال قوي تاييد مي‌كنيد كه حداقل 50درصد درگيري‌هاي بچه‌ها با هم به خاطر پدر و مادر (‌باز هم به ويژه مادر!) است.چرا؟چون وقتي والدين در منزل نيستند، آن‌ها با هم دعوا نمي‌كنند آخه چرا دعوا كنند؟ وقتي والدين نباشند، اين بازي اصلاً مزه ندارد و دخالت والدين و حرص خوردن آن‌ها فوق‌العاده لذت‌بخش است (البته و صد البته ناخودآگاهانه چون هيچ نوجواني آگاهانه اين كارها را نمي‌كند!).

همين جا بگويم كه دعواي بين بچه‌ها به صورت بازي خيلي مفيد و لازم است و اگر والدين به اين امر توجه كنند از تبديل اين بازي مفيد به تله جلوگيري خواهند كرد.

حداقل دو فايده براي درگيري‌هاي بچه‌ها وجود دارد:

1-تخليه استرس‌ها و هيجان‌ها و رسيدن به آرامش.

2-از پس هم برآمدن  و كسب مهارت‌هاي اجتماعي.

يك نكته قابل تامل:

اگر بچه‌ها گرفتار درگيري‌ها بسيار خشن و مداوم هستند، به صورتي كه تبديل به قهر طولاني مدت و كينه جويي و ... شده باشد، لازم است والدين هر چه سريع تر خودشان براي بررسي ريشه‌هاي اين مساله به مشاوره‌ي تخصصي مراجعه كنند.

شما اینجا هستید: خانه آموزش آموزش گروه هدف تله های پنهان درخانواده واصلاح سبک های رفتاری (3)