تله‌هاي پنهان در خانواده واصلاح سبک های رفتاری(1)

اريك برن بنيانگذار مكتب درماني تحليل متقابل (TA) از «بازي» سخن مي‌گويد. به بيان او «بازي»‌ها روش خاصي در برقراري ارتباط با ديگران است كه اغلب ناخودآگاه است و به منظور وقت گذراني،لذت بردن و اثبات ناكامي‌هاي دروني و شكست وسلطه جويي به كار مي‌رود.آيا از «بازي»هاي رايج والدين و فرزندان در خانواده اطلاع داريد؟

«بازي»ها همانطور كه اريك برن اشاره كرده است، در دوران كودكي آموزش داده مي‌شود .آيا پدر و مادرها از "بازي"هايي كه به آن عادت دارند و به بچه‌ها ناخودآگاهانه آموزش داده اند،خبر دارند؟

برخي از اين «بازي»ها بسيار انرژي بر و مخرب هستند و در عين حال والدين و فرزند نوجوانشان به آنها چنان معتاد شده اند كه رها شدن از آن و ترك اين بازي‌ها بسيار دشوار به نظر مي‌رسد و برخي از والدين با ترك اين روش‌ها احساس بيكاري و بي‌مسئوليت بودن مي‌كنند و تا جانشين‌هاي مناسب را نياموزند،آرام نمي‌گيرند و به همان عادت‌هاي بد پيشين باز مي‌گردند.

چرا به اين «بازي»ها مي‌گويند«تله»؟

چون نوجوانان در اثر آموزش‌هاي ناهوشيارانه والدين به اين بازي‌ها عادت كرده اند و از آن‌ها به صورت «تله» براي به دام انداختن والدين( به شكل ناخودآگاه) استفاده مي‌كنند. چون موقتاً به صورت يك مسكن، براي بيرون آمدن از بي‌حوصلگي‌ها، ‌پوشاندن ناكامي‌ها، تخليه استرس‌ها، توجيه كم كاري‌هاي خود بهره مي‌برند.

چرا والدين به اين «تله»‌ها گرفتار مي‌شوند؟

والدين احساس مسئوليت خود را براي هدايت بچه‌ها به سوی موفقيت‌هاي بزرگ را، به صورت «نگراني»هاي بسيار شديد درمي‌آورند و اين نگراني‌ها تبديل به استرس‌هاي تقريباً دائمي‌مي‌شود و براي تخليه اين نگراني‌ها و استرس‌ها به اين «بازي»ها نياز دارند!

حالا اگر آرزوهاي ناكام مانده‌ي پدر و مادر را هم در نظر بگيريم كه ناخودآگاه مي‌خواهند همه آن‌ها را در زندگي فرزندشان محقق نمايند،، آن وقت مي‌توان فهميد كه چرا والدين كه مي‌دانند اين «بازي»ها «تله»هايي براي رفتارهاي نادرست و انرژي بر است،باز هم دست از آن بر نمي‌دارند!!

مثلاً دانش‌آموزان مي‌گويند:با اين كه ما درسمان را خوانده‌ايم، به محض اين كه به تلويزيون نگاه مي‌كنيم و يا از اطاق بيرون آمديم، پدر و مادرمان تذكر مي‌دهند كه «مگر تو درس نداري،برو درس بخون!»

چند «تله»ي شناسايي شده:

1- تله‌ي شماره‌ي 1 «بي نظمي‌و بهم ريختگي اطاق»:

پدر و مادر (بيشتر مادرها و گاهي بيشتر پدرها!) مي‌گويند:اطاقت را مرتب كن، عادت مي‌كني به بي نظمي.‌

فرزند نوجوان در دلش و گاهي برزبانش:باز در كار من دخالت كرديد، آن‌قدر گير ندهيد!

مادر: من به فاميل چه بگويم كه پسري (دختري) به بي نظمي‌تو دارم،مي‌گويند تو مادر خوبي نيستي!

نوجوان:كار من به خود من مربوط است ، به كسي ربطي ندارد!

حالا مادر اطاق را مرتب مي‌كند و گلايه و ناله مي‌كند و بعد از دو،سه ساعت اطاق دوباره بهم ريخته است و دوباره و دوباره اين «بازي» تقريباً هر روزه در اكثر خانواده‌ها جريان دارد.

اين «بازي» به تدريج به صورت ناهوشيارانه، هر چند انرژي بر و ناراحت كننده است، ولي لذتي دروني پديد مي‌آورد.براي همين است كه سال‌ها ادامه مي‌يابد!!

نكته مهم: اطاق نوجوان هرگز منظم نخواهد شد، چون نظم (بي‌نظمي) اتاق نوجوان با پريشاني ذهن او هماهنگ است. براي همين است كه وقتي اتاق توسط مادر فداكار (سوپر مامان) درست و مرتب مي‌شود، نوجوان نمي‌تواند در آن احساس آرامش داشته باشد. براي همين به سرعت به نظم دلخواهش برگردانده شده و «بازي» شروع مي‌شود!!

2-تله شماره 2 «حمام»:

نوجوان‌ها يا حمام نمي‌روند و يا مي‌روند و در نمي‌آيند!!

بستگي به نوع برخورد والدين دارد.پيش بيني بچه‌ها اين است كه مادر حساسيت نشان بدهد. درباره‌ي فضايل بهداشت سخنراني كند و او هم بي خيال باشد و كار خودش را بكند و بعد پدر هم وارد ماجرا مي‌شود(بعضي از پدرها به همسرشان مي‌گويند اگر به من مي‌سپردي من درستش مي‌كردم، شما بلد نيستي چكار كني!!!). پدر هم هم اطلاعات علمي‌و اخلاقي خود را هزينه مي‌كند و نصيحت و سرزنش وبعد تهديد و بعد .... داستان همچنان ادامه دارد.

«لذت دروني نوجوان از اين «بازي» فوق العاده زياد است و مثل «بازي»هاي ديگر البته همراه با ناراحتي و كمي‌احساس گناه و دلخوري، ولي به آن لذت‌هاي دروني اش مي‌ارزد!!»

شما اینجا هستید: خانه آموزش آموزش گروه هدف تله‌هاي پنهان در خانواده واصلاح سبک های رفتاری(1)